• Bakircilik_01.jpg
  • Bakircilik_02.jpg
  • Bakircilik_03.jpg
  • Bakircilik_04.jpg

Bakırcılığın Üretim Süreci

Bakır kap yapım teknikleri; dökme, dövme, sıvama ve preste basma olmak üzere 4 bölüme ayrılır. Dövme tekniği, en eski ve zahmetli bakır işleme yöntemi olarak Gaziantep, Adıyaman ve Kilis'te yüzlerce yıldan bu yana kullanılmaktadır. Yörede bakır işlemeciliğinin en önemli özelliği, bakır ürünlerin tek parçadan imal edilmesidir. Bu şekilde yapılan bakır eşyalarda lehim, kaynak ve benzer metalleri birleştirici işlemler kullanılmaz. Yapılan iş bütün olarak ele alınır, bu nedenle lehimli bakırlar gibi kopma riski yoktur. Dolayısıyla yörede imal edilen ürünler, lehimli ya da kaynaklı bakır eşyalara oranla çok daha sağlam ve dayanıklıdır. 
 

Bakır önce rahat işlenebilmesi amacıyla ocakta tavlanır. Bu sayede yumuşayan bakır çekiçle vurularak işlenmeye başlanır. Bakır tabakaya yapacağı ürünü çizen usta çekiçle vurarak bakıra şekil verir. Bakıra vurulan her çekiç darbesi eşyayı şekillendirdiği gibi kendine has deseni de kazandırır.

Gaziantepli ustalar bakır eşyalara ince nakışların işlenmesinde uzmanlaşmıştır. İmal edilecek ürüne şekli verildikten sonra sıra çekiç ve kalemle desen işlemeye gelir. Desen işleme, ürünün özelliğine göre haftalar sürebilir. Gaziantep bakırcılık ürünlerini benzersiz yapan desenler, bakırın üzerine adeta nakış gibi işlenir. Gördükleri her desenden esinlenebilen mahir ustalar ağırlıklı olarak Selçuklu, Osmanlı, hatta Hititliler dönemlerine ait motifleri özenle bakır eşyalara işlerler. Bitkisel motifler, Gaziantep bakırcılığında en fazla işlenen desenlerdir. Nar dalları, kıvrım dallar, selvi, yaprak, lale, çiçek ve sarmaşık motiflerinin tek başına ya da bir arada görüldüğü eşyalar bulunur. İslam sanatlarında en fazla kullanılan kuş figürleri Gaziantep bakırcılığında en fazla rastlanan hayvan içerikli desenlerdir. Balık figürlerinin de görüldüğü motiflerde geometrik süslemeler de kullanılır. Bakanlarda hayranlık uyandıran işlemeler büyük oranda dikkat, sabır ve özellikle de tecrübe gerektirir.

Adıyaman'ın ünlü çiğköftesinin lezzet sırrı bakır köfte leğeninde yoğrulmasıdır. Diğer malzemelerle yapılan leğenler yemeğe metalik tad verirken bakır köfte leğeni ise çiğköftenn lezzetini doğrudan etkiler.

Bakırcılık sanatında kullanılan aletler; farklı boylardaki çekiçler, örs, tokmak, keski ve makastır. Özellikle mutfakta kullanılacak bakır eşyaları parlatarak kullanıma hazır hale getiren Kalaycılar, sektörün tamamlayıcısı ve kader birliği yaptığı meslek grubudur.
Çevre ve gürültü kirliliğinin önlenmesi amacıyla eskiden bu yana esnaf grubunun bir arada bulunmasını sağlayan bakırcılar çarşıları, geçmişin izlerini günümüzde taşıyan renkli ve hareketli ticari merkezlerdir.

İpekyolu Kalkınma Ajansı 2010 yılı İktisadi Gelişme Mali Destek Programı kapsamında hazırlanan bu yayının içeriği İpekyolu Kalkınma Ajansı ve/veya Kalkınma Bakanlığı’nın görüşlerini yansıtmamakta olup, içerik ile ilgili tek sorumluluk Gaziantep Ticaret Odası’na aittir.